Ζάμια

Η ζάμια είναι αειθαλές, ριζωματώδες φυτό της οικογένειας Araceae από την τροπική ανατολική Αφρική, με γυαλιστερά, σκουροπράσινα σύνθετα φύλλα σε τοξωτούς μίσχους. Παρότι το όνομά της θυμίζει τα κυκάδια του γένους Zamia, δεν συγγενεύει μαζί τους. Είναι από τα πιο ανθεκτικά φυτά για σκοτεινό διαμέρισμα ή γραφείο και η NC State Extension τη χαρακτηρίζει φυτό «χαμηλής συντήρησης» που αντέχει την ξηρασία.

Θέση και φως

Ανέχεται χαμηλό φωτισμό και οι πηγές σημειώνουν ότι ευδοκιμεί ακόμη και μόνο με φως φθορισμού. Αναπτύσσεται όμως καλύτερα σε άφθονο έμμεσο φως, ένα με δύο μέτρα από παράθυρο. Ο δυνατός άμεσος ήλιος καίει και μαυρίζει τα φύλλα, όπως προειδοποιούν οι πηγές. Σε πολύ σκοτεινή θέση οι νέοι μίσχοι βγαίνουν αραιοί και γέρνουν προς το παράθυρο. Θέλει ζέστη. Οι πηγές συστήνουν να μπαίνει μέσα όταν οι θερμοκρασίες πέσουν κάτω από περίπου δεκαπέντε βαθμούς. Σε σκιερό μπαλκόνι περνά καλά το καλοκαίρι. Φτάνει εξήντα εκατοστά με ένα μέτρο.

Πότισμα

Τα παχιά υπόγεια ριζώματα και οι σαρκώδεις μίσχοι αποθηκεύουν νερό. Άφηνε το υπόστρωμα να στεγνώσει εντελώς πριν ποτίσεις. Οι πηγές δίνουν συγκεκριμένο ρυθμό. Το καλοκαίρι έως δύο φορές τον μήνα, αν έχει στεγνώσει τελείως το χώμα, και τον χειμώνα μία φορά τον μήνα. Μην ακολουθείς εβδομαδιαίο πρόγραμμα χωρίς να ελέγχεις το χώμα. Το νερό που μένει γύρω από τα ριζώματα είναι ο μοναδικός σοβαρός κίνδυνος για το φυτό. Άδειαζε πάντα το κασπώ.

Χώμα, γλάστρα και λίπανση

Οι πηγές συστήνουν να την αντιμετωπίζεις σαν παχύφυτο, με υπόστρωμα πλούσιο σε οργανική ουσία ή αμμώδες και άριστη αποστράγγιση. Ένα μείγμα φυτοχώματος με ένα τρίτο περλίτη σε γλάστρα με οπές είναι ιδανικό. Λίπαινε ελάχιστα, μία με δύο φορές τον χρόνο με ισορροπημένο υγρό λίπασμα, την άνοιξη και το καλοκαίρι. Μεταφύτευε μόνο όταν τα ριζώματα γεμίσουν ή παραμορφώσουν τη γλάστρα, σε δοχείο ένα μέγεθος μεγαλύτερο. Προτίμησε βαριά γλάστρα, γιατί οι ψηλοί μίσχοι την ανατρέπουν.

Καθάρισμα και ρυθμός ανάπτυξης

Δεν χρειάζεται κλάδεμα. Κόψε στη βάση μόνο τους κίτρινους ή σπασμένους μίσχους. Σκούπιζε τα γυαλιστερά φυλλάρια με νωπό πανί για να αξιοποιούν το λίγο φως. Η ανάπτυξη είναι φυσικά αργή. Ένα υγιές φυτό βγάζει λίγους νέους μίσχους τον χρόνο, συνήθως την άνοιξη και το καλοκαίρι, οι οποίοι ξεδιπλώνονται ανοιχτοπράσινοι και σκουραίνουν. Η απουσία νέου φύλλου για μήνες δεν σημαίνει πρόβλημα.

Πολλαπλασιασμός

Η διαίρεση ριζωμάτων την άνοιξη είναι ο ταχύτερος τρόπος. Βγάλε το φυτό, χώρισε ένα κομμάτι με ρίζωμα και τουλάχιστον έναν μίσχο και φύτεψέ το χωριστά. Τα μοσχεύματα φύλλου ή ολόκληρου μίσχου ριζώνουν σε υγρό, αφράτο μείγμα, αλλά αργά. Σχηματίζουν μικρό κόνδυλο σε δύο με τρεις μήνες και νέο φύλλο μετά από αρκετούς μήνες ακόμη. Οι πηγές αναφέρουν διαίρεση και μοσχεύματα φύλλου.

Συνηθισμένα προβλήματα

• Κίτρινοι μίσχοι από τη βάση και μαλακό ρίζωμα. Σήψη από πολύ νερό. Βγάλε το φυτό, αφαίρεσε τα σάπια μέρη, άφησέ το να στεγνώσει και φύτεψε σε νέο, στεγνό μείγμα.
• Καφέ, ξερές κηλίδες στα φύλλα. Έγκαυμα από άμεσο ήλιο.
• Ζαρωμένοι, λεπτοί μίσχοι. Σπάνια από παρατεταμένη ξηρασία μηνών ή, συχνότερα, από σάπιες ρίζες που δεν απορροφούν νερό.
• Μικρές καφέ ασπίδες στους μίσχους. Κοκκοειδή, το έντομο που αναφέρουν οι πηγές. Σκούπισμα με οινόπνευμα ή παραφινέλαιο.

Ημερολόγιο φροντίδας

• Άνοιξη. Διαίρεση, μεταφύτευση αν χρειάζεται, πρώτη λίπανση. Νέοι μίσχοι.
• Καλοκαίρι. Πότισμα έως δύο φορές τον μήνα. Δεύτερη λίπανση. Προαιρετική έξοδος σε πλήρη σκιά.
• Φθινόπωρο. Επιστροφή μέσα πριν πέσουν οι θερμοκρασίες.
• Χειμώνας. Πότισμα μία φορά τον μήνα. Μακριά από καλοριφέρ και κρύα τζάμια.

Ασφάλεια

Τα φύλλα και οι μίσχοι περιέχουν οξαλικό ασβέστιο. Η κατάποση μπορεί να προκαλέσει εμετό ή διάρροια και ερεθισμό στο στόμα. Η ζάμια θεωρείται τοξική για γάτες και σκύλους. Μην την τοποθετείς στο πάτωμα αν υπάρχουν παιδιά ή κατοικίδια που δοκιμάζουν φυτά, απομάκρυνε τους κομμένους μίσχους και πλύνε τα χέρια σου μετά τον χειρισμό.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο συχνά την ποτίζω;

Όταν στεγνώσει τελείως το χώμα. Το καλοκαίρι κάθε δύο με τρεις εβδομάδες, τον χειμώνα μία φορά τον μήνα.

Ζει σε γραφείο χωρίς παράθυρο;

Ναι, είναι από τα ελάχιστα φυτά που το αντέχουν πραγματικά, με φως φθορισμού και ελάχιστο νερό.

Γιατί οι νέοι μίσχοι είναι ανοιχτοπράσινοι;

Είναι φυσιολογικό. Σκουραίνουν και γυαλίζουν καθώς ωριμάζουν μέσα σε λίγες εβδομάδες.