Ορχιδέα φαλαινόψις

Η φαλαινόψις είναι η ορχιδέα που πωλείται σε κάθε ανθοπωλείο και σούπερ μάρκετ, με τα πλατιά σαρκώδη φύλλα και τους τοξωτούς ανθοφόρους μίσχους σε λευκό, ροζ, μοβ, κίτρινο ή στικτό. Είναι από τις λίγες ορχιδέες που ευδοκιμούν πραγματικά μέσα σε σπίτι. Τα άνθη κρατούν τέσσερις μήνες και περισσότερο και το φυτό ξανανθίζει κάθε χρόνο αν καταλάβεις τρία πράγματα. Είναι επίφυτο, δηλαδή ζει σε φλοιό και όχι σε χώμα, διψά μία φορά την εβδομάδα και θέλει δροσερές νύχτες για να βγάλει νέο μίσχο.

Θέση και φως

Η NC State Extension λέει ότι «η καλύτερη θέση στο σπίτι είναι ένα ανατολικό περβάζι», με δεύτερη επιλογή σκιασμένα δυτικά ή νότια παράθυρα. Θέλει έντονο αλλά έμμεσο φως. Ο άμεσος ήλιος καίει τα φύλλα και τα κάνει κιτρινοκόκκινα, ενώ σε σκοτεινό σημείο τα φύλλα γίνονται σκούρα και μακριά και δεν ανθίζει. Ένα υγιές φύλλο έχει ζωηρό, ανοιχτό πράσινο χρώμα.

Θέλει ζέστη και υγρασία, δεκαοκτώ με είκοσι οκτώ βαθμούς, μακριά από ρεύματα και καλοριφέρ. Οι πηγές σημειώνουν ότι οι μεγαλανθείς λευκές ποικιλίες χρειάζονται «δροσερή νυχτερινή πτώση γύρω στους δεκατρείς βαθμούς για μία εβδομάδα το φθινόπωρο» για να σχηματίσουν ανθοφόρο μίσχο. Στην Ελλάδα το πετυχαίνεις αφήνοντάς τη σε προστατευμένο μπαλκόνι ή σε δροσερό δωμάτιο τον Οκτώβριο.

Πότισμα

Οι πηγές συστήνουν πότισμα το πρωί με χλιαρό νερό, τοποθετώντας τη γλάστρα στον νεροχύτη και αφήνοντας το νερό να τρέξει ελεύθερα μέσα από τον φλοιό. Άφησε τη γλάστρα να στραγγίσει τελείως, ώστε το φυτό να μη στέκεται ποτέ σε νερό. Ένα ώριμο φυτό ποτίζεται περίπου μία φορά την εβδομάδα, συχνότερα σε καύσωνα, και το μείγμα πρέπει να στεγνώνει κάπως ανάμεσα στα ποτίσματα. Οι ρίζες δείχνουν την κατάσταση. Ασημοπράσινες σημαίνουν δίψα, ζωηρές πράσινες σημαίνουν ότι μόλις ήπιαν. Μην αφήνεις νερό στο κέντρο της ροζέτας, γιατί σαπίζει η κορυφή. Το γνωστό «παγάκι» δεν είναι καλή ιδέα για τροπικό φυτό.

Υπόστρωμα, γλάστρα και λίπανση

Φυτεύεται σε χοντρό φλοιό πεύκου με άριστη αποστράγγιση, ποτέ σε χώμα. Οι πηγές σημειώνουν ότι χρησιμοποιούνται διάφανες πλαστικές γλάστρες επειδή οι ρίζες φωτοσυνθέτουν, και προειδοποιούν για το καθαρό σφάγνο, που δύσκολα ξαναβρέχεται όταν στεγνώσει. Λίπαινε τακτικά με ισορροπημένο λίπασμα στη μισή δόση δύο φορές τον μήνα ή στο ένα τέταρτο κάθε εβδομάδα, όπως λένε οι πηγές. Μεταφύτευε περίπου κάθε δύο χρόνια, αφού μαραθούν τα άνθη ή όταν αρχίζουν νέα φύλλα, γιατί ο φλοιός αποσυντίθεται και κρατά πολύ νερό.

Ανθοφορία και κλάδεμα του μίσχου

Ανθίζει συνήθως από τον χειμώνα ως την άνοιξη και κάθε άνθηση κρατά μήνες. Όταν πέσουν τα άνθη, κόψε τον μίσχο ακριβώς πάνω από τον πρώτο κόμβο κάτω από τα μαραμένα άνθη, όπως συστήνουν οι πηγές. Συχνά βγαίνει δευτερεύων μίσχος. Αν το φυτό είναι αδύναμο ή ο μίσχος ξεραθεί, κόψε τον στη βάση και άφησέ το να δυναμώσει. Η ξαφνική πτώση μπουμπουκιών, το «bud blast», οφείλεται σε αλλαγές θερμοκρασίας, υγρασίας, νερού, λιπάσματος ή θέσης.

Πολλαπλασιασμός

Στο σπίτι πολλαπλασιάζεται μόνο από τα μικρά φυτά που σχηματίζονται καμιά φορά πάνω στον ανθοφόρο μίσχο, τα «keiki». Όταν αποκτήσουν δύο με τρεις ρίζες μήκους πέντε εκατοστών, κόβονται και φυτεύονται σε φλοιό. Ο σπόρος και η διαίρεση δεν είναι ρεαλιστικές επιλογές για ερασιτέχνη.

Συνηθισμένα προβλήματα

• Ζαρωμένα, μαλακά φύλλα. Οι πηγές το αποδίδουν σε έλλειψη νερού, είτε από αραιό πότισμα είτε από σάπιες ρίζες που δεν απορροφούν. Έλεγξε τις ρίζες.
• Κίτρινα κάτω φύλλα. Ένα με δύο τον χρόνο είναι φυσιολογικά. Περισσότερα σημαίνουν πολύ νερό.
• Μπουμπούκια που πέφτουν πριν ανοίξουν. Απότομη αλλαγή συνθηκών ή ρεύμα αέρα.
• Καφέ ή γκρίζα στίγματα στα άνθη. Βοτρύτης σε κρύο, υγρό, αεροστεγές περιβάλλον. Αερισμός.
• Λευκά βαμβακερά σημάδια ή μικρές ασπίδες. Ψευδόκοκκος και κοκκοειδή, τα κύρια έντομα κατά τις πηγές. Σκούπισμα με οινόπνευμα.

Ημερολόγιο φροντίδας

• Χειμώνας. Ανθοφορία. Εβδομαδιαίο πότισμα, φωτεινό παράθυρο, μακριά από καλοριφέρ.
• Άνοιξη. Τέλος ανθοφορίας, κόψιμο μίσχου, μεταφύτευση αν χρειάζεται, τακτική λίπανση.
• Καλοκαίρι. Νέα φύλλα και ρίζες. Πότισμα και ψεκασμός συχνότερα, σκιά από τον ήλιο.
• Φθινόπωρο. Δροσερές νύχτες για μία με δύο εβδομάδες. Νέος ανθοφόρος μίσχος από τον Νοέμβριο.

Ασφάλεια

Η ASPCA κατατάσσει τις ορχιδέες Phalaenopsis ως μη τοξικές για γάτες, σκύλους και άλογα. Η ανθρώπινη κατάποση δεν αξιολογείται από τις πηγές. Μην τρως τα άνθη, ιδίως από φυτά του εμπορίου που μπορεί να έχουν ψεκαστεί.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε ξανανθίζει;

Συνήθως μία φορά τον χρόνο, τον χειμώνα, αφού περάσει μερικές δροσερές νύχτες το φθινόπωρο και έχει φως και λίπασμα όλο το καλοκαίρι.

Οι ρίζες βγαίνουν έξω από τη γλάστρα, είναι πρόβλημα;

Όχι. Είναι εναέριες ρίζες επίφυτου. Ψέκασέ τες και άφησέ τες.

Μπορώ να τη βάλω σε χώμα;

Όχι. Το χώμα πνίγει τις ρίζες. Μόνο φλοιός ή ειδικό μείγμα ορχιδέας.