Φίκος λύρα

Ο φίκος λύρα είναι το δεντράκι σαλονιού της τελευταίας δεκαετίας, με τα τεράστια, δερματώδη φύλλα σε σχήμα βιολιού πάνω σε λεπτό κορμό. Στη φύση της δυτικής Αφρικής γίνεται δέντρο, μέσα στο σπίτι φτάνει εύκολα δύο με τρία μέτρα. Έχει φήμη δύσκολου φυτού επειδή ρίχνει φύλλα σε κάθε αλλαγή. Στην πραγματικότητα ζητά τρία πράγματα. Πολύ φως χωρίς μεσημεριανό ήλιο, μία σταθερή θέση χωρίς ρεύματα και πότισμα όταν πραγματικά το χρειάζεται.

Θέση και φως

Η NC State Extension τον θέλει σε «έντονο έμμεσο φως ή ημισκιά», με προστασία από τον απογευματινό ήλιο που καίει τα φύλλα. Η Penn State Extension μιλά για «πολύ φως». Πρακτικά, το φωτεινότερο σημείο του σπιτιού, δίπλα σε ανατολικό παράθυρο ή ένα μέτρο από νότιο ή δυτικό με κουρτίνα. Σε σκοτεινή γωνιά αργεί, βγάζει μικρά φύλλα και ρίχνει τα κάτω. Γύριζε τη γλάστρα κατά ένα τέταρτο κάθε λίγες εβδομάδες για συμμετρικό σχήμα.

Θέλει θερμοκρασία πάνω από δεκατρείς βαθμούς, μέση υγρασία και προπάντων σταθερότητα. Οι πηγές συνδέουν τις καφέ κηλίδες με απότομες αλλαγές θερμοκρασίας κοντά σε καλοριφέρ και κλιματιστικά. Διάλεξε θέση και μην την αλλάζεις. Το καλοκαίρι μπορεί να βγει σε σκιερό, προστατευμένο μπαλκόνι, με σταδιακή προσαρμογή για να μην καούν τα φύλλα, όπως τονίζει η Penn State.

Πότισμα

Έλεγξε το χώμα σε βάθος πέντε εκατοστών και πότιζε όταν έχει στεγνώσει εκεί, σύμφωνα με τις πηγές. Στην πράξη κάθε επτά με δέκα ημέρες το καλοκαίρι και κάθε δύο εβδομάδες τον χειμώνα, πάντα καλά, ώστε να τρέξει νερό από τις οπές, και μετά άδειασμα του πιατακιού. Η NC State τον χαρακτηρίζει ευαίσθητο στο υπερβολικό νερό και αποδίδει την πτώση φύλλων τόσο στο πολύ όσο και στο λίγο πότισμα. Η Penn State ζητά να μην αφήνεις ποτέ το χώμα να στεγνώσει εντελώς και να ξεκολλήσει από τα τοιχώματα. Χρησιμοποίησε νερό που έμεινε είκοσι τέσσερις ώρες σε ανοιχτό δοχείο ή φιλτραρισμένο.

Χώμα, γλάστρα και λίπανση

Θέλει «καλά στραγγιζόμενο, αργιλοαμμώδες, όξινο» χώμα κατά την NC State. Φυτόχωμα με ένα τέταρτο περλίτη ή φλοιό είναι ιδανικό, σε γλάστρα με πολλές οπές. Η Penn State σημειώνει ότι προτιμά να είναι λίγο στενά στη γλάστρα, οπότε μεταφύτευε κάθε δύο χρόνια την άνοιξη σε δοχείο μόνο ένα μέγεθος μεγαλύτερο. Λίπαινε από τον Μάρτιο ως τον Σεπτέμβριο με αραιωμένο υγρό λίπασμα πλούσιο σε άζωτο, αναλογίας περίπου 3-1-2, κάθε δύο με τέσσερις εβδομάδες. Τον χειμώνα δεν σταματά τελείως την ανάπτυξη, αλλά αρκεί μία λίπανση κάθε δύο μήνες.

Κλάδεμα και σχήμα

Κλαδεύεται όποτε χρειάζεται, όπως λένε οι πηγές, με γάντια λόγω του γαλακτώδους χυμού. Για να διακλαδώσει ένας μονοκόρμος φίκος, κόψε την κορυφή την άνοιξη λίγο πάνω από ένα φύλλο. Θα βγάλει δύο με τρία κλαδιά κάτω από την τομή. Αφαίρεσε φύλλα με μεγάλη ζημιά από τη βάση τους. Σκούπιζε τα μεγάλα φύλλα πάνω και κάτω με νωπό πανί κάθε λίγους μήνες. Η Penn State εξηγεί ότι η σκόνη εμποδίζει την αναπνοή τους. Σε ψηλό φυτό βάλε πάσσαλο, γιατί ο κορμός μένει λεπτός.

Πολλαπλασιασμός

Μοσχεύματα κορυφής με δύο με τρία φύλλα, κομμένα την άνοιξη, ριζώνουν σε νερό ή σε υγρό αφράτο μείγμα μέσα σε τέσσερις με οκτώ εβδομάδες, σε ζεστό φωτεινό σημείο. Η NC State δίνει το μόσχευμα βλαστού ως βασική μέθοδο. Η κατακόρυφη καταβολάδα, με τύλιγμα ενός τμήματος κορμού σε υγρό βρύο, δουλεύει και σε ψηλά, γυμνά φυτά.

Συνηθισμένα προβλήματα

• Καφέ κηλίδες στο κέντρο ή στις άκρες των φύλλων. Οι πηγές τις συνδέουν με σήψη ριζών από πολύ νερό ή με απότομες αλλαγές θερμοκρασίας. Έλεγξε ρίζες και θέση.
• Πτώση φύλλων μετά από μετακίνηση. Φυσιολογική αντίδραση στο στρες. Βρες του σταθερή θέση και περίμενε.
• Κίτρινα κάτω φύλλα. Συνήθως πολύ νερό, σπανιότερα λίγο φως.
• Καμένα ανοιχτόχρωμα σημάδια. Άμεσος ήλιος, ιδίως μετά από απότομη έξοδο στο μπαλκόνι.
• Καφέ ασπίδες, βαμβακερά σημάδια, λεπτοί ιστοί. Κοκκοειδή, ψευδόκοκκος, τετράνυχος, θρίπες και αφίδες, όλα στη λίστα των πηγών. Σκούπισμα με οινόπνευμα ή παραφινέλαιο, έλεγχος πριν μπει μέσα το φθινόπωρο.

Ημερολόγιο φροντίδας

• Άνοιξη. Μεταφύτευση, κλάδεμα κορυφής, μοσχεύματα, έναρξη λίπανσης.
• Καλοκαίρι. Πότισμα κάθε επτά με δέκα ημέρες, ψεκασμός φύλλων, προαιρετική έξοδος σε πλήρη σκιά με σταδιακή προσαρμογή.
• Φθινόπωρο. Επιστροφή μέσα πριν πέσουν οι νύχτες κάτω από δεκατρείς βαθμούς. Έλεγχος για έντομα.
• Χειμώνας. Αραιό πότισμα, μακριά από καλοριφέρ και κρύα τζάμια. Καθάρισμα φύλλων για να αξιοποιεί το λίγο φως.

Ασφάλεια

Ο γαλακτώδης χυμός ερεθίζει το δέρμα και τα μάτια. Η NC State Extension κατατάσσει τον φίκο λύρα ως τοξικό χαμηλής σοβαρότητας για ανθρώπους, γάτες και σκύλους, με ερεθισμό στο στόμα, σιελόρροια και εμετό μετά από κατάποση. Γάντια στο κλάδεμα και τα κομμένα φύλλα μακριά από παιδιά και ζώα.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί ρίχνει φύλλα μόλις τον έφερα σπίτι;

Από την αλλαγή φωτός και θερμοκρασίας. Βάλε τον σε φωτεινή, σταθερή θέση, πότιζε μόνο όταν στεγνώσουν τα πρώτα εκατοστά και σε λίγες εβδομάδες σταθεροποιείται.

Πόσο συχνά τον ποτίζω;

Όταν το χώμα στεγνώσει σε βάθος πέντε εκατοστών, συνήθως κάθε επτά με δέκα ημέρες το καλοκαίρι. Ποτέ με πρόγραμμα χωρίς έλεγχο.

Μπορώ να τον κάνω πιο φουντωτό;

Ναι. Κόψε την κορυφή την άνοιξη πάνω από ένα φύλλο και θα διακλαδώσει.