Ορτανσία

Η μεγαλόφυλλη ορτανσία είναι φυλλοβόλος θάμνος με μεγάλες σφαιρικές ή επίπεδες ταξιανθίες σε ροζ, γαλάζιο, μοβ ή λευκό. Οι περισσότερες ποικιλίες ανθίζουν πάνω σε βλαστούς της προηγούμενης χρονιάς, ενώ ορισμένες νεότερες επαναλαμβάνουν την ανθοφορία και σε νέα βλάστηση. Αυτή η διαφορά καθορίζει πότε και πόσο κλαδεύεται. Στην Ελλάδα ευδοκιμεί σε σκιερές αυλές, βόρεια μπαλκόνια και δροσερές περιοχές, με τη μεγαλύτερη δυσκολία να είναι η δίψα της τον Ιούλιο.

Θέση και φως

Προτίμησε διάχυτο φως, πρωινό ήλιο ή ημισκιά και προστάτεψέ τη οπωσδήποτε από τον απογευματινό ήλιο, όπως συστήνει η NC State Extension. Ένα βόρειο ή ανατολικό μπαλκόνι, ο βόρειος τοίχος της αυλής ή η σκιά ενός δέντρου είναι ιδανικά. Σε ζεστό, ανεμοδαρμένο σημείο τα μεγάλα φύλλα χάνουν νερό γρηγορότερα από όσο το παίρνουν οι ρίζες.

Αντέχει άνετα το ελληνικό κρύο. Οι πηγές τη δίνουν ανθεκτική σε χειμερινά ελάχιστα έως περίπου μείον είκοσι βαθμούς. Ρίχνει τα φύλλα της τον χειμώνα και αυτό είναι φυσιολογικό. Σε ώριμη ηλικία φτάνει ένα με δύο μέτρα ύψος και πλάτος.

Πότισμα

Το όνομά της προέρχεται από το νερό και όχι τυχαία. Κράτησε το χώμα σταθερά νωπό, όχι λασπωμένο. Το καλοκαίρι σε γλάστρα αυτό σημαίνει συχνά καθημερινό πότισμα, στο έδαφος δύο με τρεις φορές την εβδομάδα σε βάθος. Έλεγχε τις γλάστρες κάθε πρωί σε καύσωνα. Η απογευματινή χαλάρωση των φύλλων μπορεί να οφείλεται στη ζέστη και όχι σε δίψα. Έλεγξε πρώτα το χώμα πριν προσθέσεις νερό, γιατί το μόνιμα κορεσμένο υπόστρωμα στερεί οξυγόνο από τις ρίζες. Οι πηγές δέχονται περιστασιακά υγρό χώμα αλλά απαιτούν καλή αποστράγγιση.

Χώμα, γλάστρα και λίπανση

Θέλει χώμα πλούσιο σε οργανική ουσία που κρατά υγρασία. Σε γλάστρα διάλεξε φαρδύ δοχείο τουλάχιστον σαράντα εκατοστών με οπές, γέμισε με ποιοτικό φυτόχωμα ή μείγμα για οξύφιλα και σκέπασε την επιφάνεια με φλοιό πεύκου για να μη στεγνώνει. Λίπαινε την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού με λίπασμα για ανθοφόρους θάμνους, όχι μετά τον Ιούλιο.

Το χρώμα των ανθέων εξαρτάται από την οξύτητα του χώματος και το διαθέσιμο αλουμίνιο. Σε όξινο χώμα τα άνθη γίνονται γαλάζια, σε αλκαλικό ροζ. Το θειικό αλουμίνιο οξινοποιεί, ο ασβέστης αλκαλοποιεί. Οι λευκές ποικιλίες δεν αλλάζουν χρώμα. Το σκληρό νερό της βρύσης σε πολλές ελληνικές πόλεις σπρώχνει σταδιακά προς το ροζ και προκαλεί χλώρωση, δηλαδή κίτρινα φύλλα με πράσινα νεύρα, που διορθώνεται με χηλικό σίδηρο.

Κλάδεμα και ανθοφορία

Ανθίζει από τα τέλη της άνοιξης έως το καλοκαίρι πάνω στο ξύλο της προηγούμενης χρονιάς. Η NC State Extension συστήνει κάθε κλάδεμα να γίνεται πριν από τις αρχές Αυγούστου, δηλαδή αμέσως μετά την ανθοφορία, πριν σχηματιστούν οι οφθαλμοί της επόμενης χρονιάς. Αφαίρεσε τις ξερές ταξιανθίες κόβοντας ως το πρώτο ζεύγος γερών οφθαλμών, βγάλε τα νεκρά ή πολύ αδύναμα στελέχη από τη βάση και κόψε κάθε χρόνο το ένα τρίτο των παλιότερων βλαστών χαμηλά για ανανέωση. Μην κουρεύεις όλο τον θάμνο τον χειμώνα, γιατί θα χάσεις τα άνθη της χρονιάς. Οι επαναληπτικές ποικιλίες συγχωρούν το λάθος, οι παραδοσιακές όχι.

Πολλαπλασιασμός

Μαλακά μοσχεύματα κορυφής μήκους δέκα εκατοστών χωρίς άνθη, κομμένα στις αρχές του καλοκαιριού, ριζώνουν σε τρεις με τέσσερις εβδομάδες σε υγρό, ελαφρύ μείγμα, με τα φύλλα κομμένα στο μισό για να μειωθεί η διαπνοή. Οι πηγές αναφέρουν επίσης καταβολάδα, που είναι ο πιο σίγουρος τρόπος για ερασιτέχνη. Λύγισε έναν χαμηλό βλαστό στο χώμα και άφησέ τον να ριζώσει ως την επόμενη άνοιξη.

Συνηθισμένα προβλήματα

• Μαραμένα φύλλα κάθε απόγευμα. Ζέστη και ήλιος. Αν το χώμα είναι υγρό, μετακίνησε σε πιο σκιερή θέση αντί να ποτίσεις περισσότερο.
• Κίτρινα φύλλα με πράσινα νεύρα. Χλώρωση από αλκαλικό νερό. Χηλικός σίδηρος και οξινοποίηση.
• Καμία ανθοφορία. Κλάδεμα σε λάθος εποχή ή παγετός που έκαψε τους οφθαλμούς. Σε ψυχρές περιοχές κάλυψε τις κορυφές με ύφασμα τον χειμώνα.
• Λευκή σκόνη ή καφέ κηλίδες στα φύλλα. Ωίδιο ή κηλιδώσεις, που οι πηγές αναφέρουν σε υγρές συνθήκες. Αραίωσε, μη βρέχεις τα φύλλα, αφαίρεσε τα προσβεβλημένα.
• Καφέ, ξερές άκρες ανθέων. Ήλιος ή δίψα την ώρα της άνθησης.

Ημερολόγιο φροντίδας

• Άνοιξη. Νέα βλάστηση, λίπανση, εδαφοκάλυψη. Μεταφύτευση γλαστρών πριν βγουν τα φύλλα.
• Καλοκαίρι. Ανθοφορία. Πολύ νερό, σκιά το απόγευμα. Κλάδεμα και μοσχεύματα αμέσως μετά την άνθηση.
• Φθινόπωρο. Τα άνθη αλλάζουν σε πράσινες και ρόδινες αποχρώσεις. Μπορούν να μείνουν για αποξήρανση. Μείωση ποτίσματος.
• Χειμώνας. Γυμνοί βλαστοί. Χωρίς κλάδεμα, ελάχιστο νερό, προστασία των κορυφών σε παγετό.

Ασφάλεια

Η Hydrangea macrophylla περιέχει κυανογόνους γλυκοζίτες. Η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας μπορεί να προκαλέσει ναυτία, πόνο στο στομάχι, εμετό και εφίδρωση. Οι ορτανσίες θεωρούνται τοξικές για γάτες, σκύλους και άλογα. Μην επιτρέπεις μάσηση φύλλων ή ανθέων και απομάκρυνε τα κλαδέματα.

Συχνές ερωτήσεις

Πώς θα γίνουν γαλάζια τα άνθη;

Με όξινο χώμα και θειικό αλουμίνιο από την άνοιξη, σε ποικιλία που δεν είναι λευκή. Με το σκληρό νερό της Αθήνας χρειάζεται επιμονή.

Πρέπει να κόψω τα ξερά άνθη τον χειμώνα;

Καλύτερα να τα αφήσεις. Προστατεύουν τους οφθαλμούς από τον παγετό. Κόψε τα στο τέλος του χειμώνα.

Μπορεί να ζήσει σε νότιο μπαλκόνι;

Δύσκολα. Θέλει σκιά το απόγευμα. Σε νότιο μπαλκόνι χρειάζεται τέντα ή θέση πίσω από άλλα φυτά.