Λεβάντα

Η αληθινή λεβάντα είναι χαμηλός, αειθαλής θάμνος με ασημοπράσινο φύλλωμα και αρωματικούς ανθοφόρους στάχεις. Ταιριάζει σε βραχόκηπο, χαμηλή μπορντούρα, ηλιόλουστη αυλή και γλάστρα στο μπαλκόνι, αρκεί οι ρίζες να μη μένουν υγρές. Στο μεσογειακό κλίμα είναι από τα ευκολότερα φυτά, με μία προϋπόθεση που καθορίζει τα πάντα. Η καλή αποστράγγιση είναι σημαντικότερη από το πλούσιο χώμα, το λίπασμα και το πότισμα μαζί.

Θέση και φως

Χρειάζεται τουλάχιστον έξι ώρες άμεσου ήλιου και ανοιχτή θέση με κυκλοφορία αέρα. Σε σκιά γίνεται αραιή, ανθίζει λιγότερο και προσβάλλεται από μύκητες. Η NC State Extension τη δίνει για πλήρη ήλιο ή, δεύτερη επιλογή, ημισκιά. Αντέχει το κρύο πολύ καλύτερα από ό,τι νομίζουν οι περισσότεροι. Οι πηγές τη δίνουν ανθεκτική έως χειμερινά ελάχιστα γύρω στους μείον είκοσι πέντε βαθμούς, οπότε ζει μόνιμα έξω σε όλη την Ελλάδα. Αυτό που δεν αντέχει είναι το κρύο μαζί με υγρό, βαρύ χώμα.

Σε ώριμη ηλικία φτάνει τριάντα με εξήντα εκατοστά ύψος και εξήντα με ενενήντα εκατοστά πλάτος. Άφησε ανάλογη απόσταση ανάμεσα στα φυτά ώστε να αερίζονται.

Πότισμα

Πότιζε ένα νέο φυτό τακτικά το πρώτο καλοκαίρι, περίπου μία φορά την εβδομάδα, ώσπου να εγκατασταθεί. Έπειτα άφηνε το χώμα να στεγνώνει καλά. Στο έδαφος η εγκατεστημένη λεβάντα αντέχει την ξηρασία και σε πολλές αυλές δεν ποτίζεται σχεδόν καθόλου. Σε γλάστρα πότιζε βαθιά όταν στεγνώσει το χώμα σε βάθος τριών με τεσσάρων εκατοστών, το καλοκαίρι συνήθως κάθε πέντε με επτά ημέρες, και άδειαζε αμέσως το πιατάκι. Κίτρινα φύλλα, μαύρισμα στη βάση ή ξαφνικός μαρασμός με υγρό χώμα δείχνουν πρόβλημα στις ρίζες.

Χώμα, γλάστρα και λίπανση

Προτιμά ουδέτερο έως αλκαλικό, αμμώδες ή πετρώδες χώμα, σύμφωνα με τις πηγές. Σε βαρύ πηλό φύτεψέ τη σε υπερυψωμένο παρτέρι ή ανακάτεψε άφθονο χαλίκι και άμμο. Σε γλάστρα χρησιμοποίησε μείγμα με ένα τρίτο περλίτη ή χοντρή άμμο, σε πήλινο δοχείο με μεγάλες οπές. Δεν χρειάζεται σχεδόν καθόλου λίπασμα. Μία μικρή δόση την άνοιξη αρκεί. Η υπερβολική λίπανση δίνει μαλακή ανάπτυξη, λιγότερο άρωμα και λιγότερο συμπαγές σχήμα.

Κλάδεμα και ανθοφορία

Ανθίζει από τα τέλη της άνοιξης έως το καλοκαίρι, με μοβ, ροζ ή λευκούς στάχεις σε μακριούς μίσχους. Το κλάδεμα είναι η φροντίδα που κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε συμπαγή θάμνο και ξυλώδες, ανοιχτό φυτό. Οι πηγές συστήνουν ετήσιο κλάδεμα και αφαίρεση των ξερών στάχεων μετά την άνθηση. Πρακτικά, κόψε όλους τους ανθοφόρους μίσχους μαζί με δύο με τρία εκατοστά φυλλώματος αμέσως μετά την ανθοφορία, δίνοντας στρογγυλό σχήμα. Στο τέλος του χειμώνα κάνε ένα δεύτερο, ελαφρύ κούρεμα. Άφησε πάντα πράσινο φύλλωμα στους βλαστούς. Το βαθύ κόψιμο σε παλιό, γυμνό ξύλο συχνά δεν αναβλαστάνει.

Για αποξήρανση κόψε τους στάχεις όταν έχουν ανοίξει τα πρώτα άνθη, δέσε μικρά ματσάκια και κρέμασέ τα ανάποδα σε σκιερό, αεριζόμενο μέρος.

Πολλαπλασιασμός

Ημιξυλώδη μοσχεύματα μήκους οκτώ με δέκα εκατοστών, χωρίς άνθη, κομμένα στα τέλη του καλοκαιριού, ριζώνουν σε αμμώδες μείγμα σε τέσσερις με έξι εβδομάδες. Οι πηγές αναφέρουν επίσης σπόρο και διαίρεση, αλλά τα μοσχεύματα δίνουν φυτά ίδια με το μητρικό και ανθίζουν πολύ γρηγορότερα.

Συνηθισμένα προβλήματα

• Μαύρισμα στη βάση και μαρασμός με υγρό χώμα. Σήψη ριζών από πολύ νερό ή κακή αποστράγγιση. Είναι το κύριο πρόβλημα που αναφέρουν οι πηγές. Σπάνια σώζεται. Πάρε μοσχεύματα από υγιείς κορυφές.
• Κηλίδες στα φύλλα. Μυκητολογική κηλίδωση σε πυκνά, υγρά φυτά. Αραίωσε, βελτίωσε τον αερισμό, μη βρέχεις το φύλλωμα.
• Αραιό, ξυλώδες φυτό με λίγα άνθη. Έλλειψη κλαδέματος ή σκιά. Το ετήσιο κούρεμα αποτρέπει την ξυλοποίηση.
• Αφρώδεις μάζες στους βλαστούς την άνοιξη. Αφρόμυγα, ακίνδυνη. Ξέπλυμα με νερό.

Ημερολόγιο φροντίδας

• Άνοιξη. Ελαφρύ κούρεμα στο τέλος του χειμώνα, φύτευση νέων φυτών, μία μικρή λίπανση.
• Καλοκαίρι. Ανθοφορία και συγκομιδή. Αραιό, βαθύ πότισμα. Κλάδεμα αμέσως μετά την άνθηση. Μοσχεύματα στο τέλος της εποχής.
• Φθινόπωρο. Ελάχιστο νερό. Καθάρισμα ξερών μερών.
• Χειμώνας. Καθόλου πότισμα στο έδαφος, ελάχιστο σε γλάστρα. Προστασία της γλάστρας από συνεχείς βροχές.

Ασφάλεια

Η ASPCA θεωρεί τη Lavandula angustifolia τοξική για γάτες, σκύλους και άλογα λόγω λιναλοόλης και οξικού λιναλυλεστέρα, με ναυτία, εμετό και μειωμένη όρεξη. Η ένδειξη είναι «τοξική», όχι απλώς «αρωματική». Το φυτό, τα αποξηραμένα μέρη και ιδιαίτερα τα συμπυκνωμένα προϊόντα πρέπει να μένουν μακριά από ζώα που τα γλείφουν ή τα μασούν. Οι πηγές δεν τεκμηριώνουν ανθρώπινη ασφάλεια για αιθέρια έλαια. Μη χρησιμοποιείς αιθέριο έλαιο ως τρόφιμο ή θεραπεία χωρίς ειδική καθοδήγηση.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί η λεβάντα μου ξεράθηκε ενώ την πότιζα τακτικά;

Ακριβώς επειδή την πότιζες τακτικά. Οι ρίζες σάπισαν. Η λεβάντα θέλει να στεγνώνει εντελώς ανάμεσα στα ποτίσματα.

Μπορεί να ζήσει μέσα στο σπίτι;

Όχι μόνιμα. Χρειάζεται ήλιο και αέρα που δεν υπάρχουν σε εσωτερικό χώρο. Μπαλκόνι ή αυλή.

Πότε την κλαδεύω;

Αμέσως μετά την ανθοφορία, συνήθως Ιούλιο, και ένα ελαφρύ κούρεμα στο τέλος του χειμώνα.