Δάφνη

Η γνήσια δάφνη είναι αειθαλής μεσογειακός θάμνος ή μικρό δέντρο με πυκνή, αρωματική κόμη. Είναι αυτοφυής στην Ελλάδα, μεγαλώνει αργά και δέχεται εύκολα διαμόρφωση, γι’ αυτό τη βλέπουμε ως μεμονωμένο δέντρο, φράχτη, σφαίρα σε γλάστρα ή απλό φυτό κουζίνας στο μπαλκόνι. Η επιστημονική ονομασία Laurus nobilis έχει σημασία, γιατί αρκετά διαφορετικά φυτά αποκαλούνται επίσης «δάφνες» χωρίς να είναι βρώσιμα.

Θέση και φως

Ευδοκιμεί από πλήρη ήλιο έως ημισκιά. Στην ελληνική ζέστη μια θέση με πρωινό ήλιο και λίγη σκιά το μεσημέρι είναι ιδανική για φυτό σε γλάστρα, ενώ στο έδαφος αντέχει άνετα ολόκληρη τη μέρα στον ήλιο. Οι πηγές τη δίνουν για χειμερινά ελάχιστα έως περίπου μείον εννέα βαθμούς, με προστασία των νεαρών φυτών από ισχυρό παγετό και παγωμένους ανέμους. Στα περισσότερα μέρη της χώρας ζει μόνιμα έξω. Σε ορεινές περιοχές τοποθέτησε τη γλάστρα κοντά σε τοίχο.

Σε ώριμη ηλικία μπορεί να φτάσει τρία με τέσσερα μέτρα στην καλλιέργεια και πολύ περισσότερο στη φύση, αλλά με κλάδεμα κρατιέται εύκολα στο ύψος που θέλεις.

Πότισμα

Πότιζε τακτικά τα πρώτα ένα με δύο χρόνια ώσπου να εγκατασταθεί. Έπειτα το φυτό στο έδαφος αντέχει σύντομα ξηρά διαστήματα, αν και η παρατεταμένη καλοκαιρινή ξηρασία περιορίζει τη νέα βλάστηση. Σε γλάστρα πότιζε όταν στεγνώσουν τα πρώτα εκατοστά του χώματος, κάθε δύο με τέσσερις ημέρες το καλοκαίρι και πολύ αραιότερα τον χειμώνα. Μην αφήνεις νερό στο πιατάκι. Η δάφνη υποφέρει από σήψη ριζών σε μόνιμα υγρό χώμα.

Χώμα, γλάστρα και λίπανση

Δέχεται αργιλώδες, αμμώδες ή πλούσιο σε οργανική ουσία χώμα, αρκεί να στραγγίζει. Για δοχείο διάλεξε μεγάλη, σταθερή γλάστρα με οπές, γιατί η κόμη γίνεται βαριά και το φυτό ανατρέπεται με τον αέρα. Χρησιμοποίησε ποιοτικό φυτόχωμα με λίγο περλίτη. Μεταφύτευε κάθε δύο με τρία χρόνια ή ανανέωσε το επιφανειακό στρώμα χώματος. Λίπαινε ήπια την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού. Η υπερβολική λίπανση δίνει μαλακούς βλαστούς που προσελκύουν έντομα.

Κλάδεμα και συγκομιδή

Κλάδεψε στο τέλος της άνοιξης ή στις αρχές του καλοκαιριού, αφαιρώντας πρώτα ξερά ή διασταυρούμενα κλαδιά και έπειτα διαμορφώνοντας το σχήμα. Η δάφνη αντέχει αυστηρό κλάδεμα και αναβλαστάνει από παλιό ξύλο, γι’ αυτό χρησιμοποιείται σε τοπιαρίες και φράχτες. Αφαίρεσε τις παραφυάδες που βγαίνουν από τη βάση αν θέλεις έναν κορμό.

Για μαγειρική χρήση κόβε υγιή, ώριμα φύλλα όποια εποχή θέλεις, μόνο από φυτό που έχει ταυτοποιηθεί ως Laurus nobilis και δεν έχει ψεκαστεί με ακατάλληλο σκεύασμα. Τα φύλλα αποξηραίνονται σε σκιά μέσα σε μία με δύο εβδομάδες και διατηρούν το άρωμα για περίπου έναν χρόνο.

Πολλαπλασιασμός

Ημιξυλώδη μοσχεύματα μήκους δέκα με δεκαπέντε εκατοστών, κομμένα στο τέλος του καλοκαιριού, ριζώνουν αργά, συχνά σε τρεις με έξι μήνες, με ορμόνη ριζοβολίας, ελαφρύ υπόστρωμα και υψηλή υγρασία. Οι παραφυάδες με ρίζες από τη βάση ώριμου φυτού είναι ευκολότερη λύση. Ο σπόρος είναι αργός και χρειάζεται φρέσκο καρπό.

Συνηθισμένα προβλήματα

• Φύλλα με παχιές, στριφτές, κιτρινωπές άκρες. Ψύλλα της δάφνης, πολύ συνηθισμένη στην Ελλάδα. Κόψε και πέταξε τα προσβεβλημένα φύλλα νωρίς την άνοιξη. Οι πηγές αναφέρουν ψύλλες και κοκκοειδή ως τα κύρια έντομα.
• Μαύρη σκόνη στα φύλλα. Καπνιά πάνω στα μελιτώματα κοκκοειδών. Αντιμετώπισε τα κοκκοειδή με παραφινέλαιο και η καπνιά ξεπλένεται.
• Κίτρινα φύλλα και πτώση. Συνήθως πολύ νερό ή κακή αποστράγγιση. Οι πηγές αναφέρουν σήψη ριζών και φυτόφθορα.
• Καφέ ξερές άκρες μετά τον χειμώνα. Ζημιά από παγωμένο άνεμο. Κλάδεψε τα ξερά τμήματα την άνοιξη.

Ημερολόγιο φροντίδας

• Άνοιξη. Λίπανση, έλεγχος για ψύλλα, μεταφύτευση αν χρειάζεται. Ανθίζει με μικρά κιτρινοπράσινα άνθη από τον Μάρτιο έως τον Μάιο.
• Καλοκαίρι. Κλάδεμα διαμόρφωσης στις αρχές της εποχής. Τακτικό πότισμα σε γλάστρα. Συγκομιδή φύλλων.
• Φθινόπωρο. Μοσχεύματα. Μείωση ποτίσματος.
• Χειμώνας. Ελάχιστο νερό. Προστασία γλαστρών από παγετό σε ορεινές περιοχές.

Ασφάλεια

Η ανθρώπινη μαγειρική χρήση δεν ισοδυναμεί με ασφάλεια για ζώα. Η ASPCA τη θεωρεί τοξική για γάτες, σκύλους και άλογα, με εμετό και διάρροια. Μεγάλη κατάποση ολόκληρων φύλλων μπορεί να προκαλέσει απόφραξη. Τα ολόκληρα, σκληρά φύλλα αφαιρούνται από το φαγητό πριν από το σερβίρισμα.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι η ίδια δάφνη με αυτή που βάζουμε στις φακές;

Ναι, αν το φυτό είναι Laurus nobilis. Η πικροδάφνη και η δαφνοκερασιά είναι εντελώς διαφορετικά και τοξικά φυτά.

Πόσο γρήγορα μεγαλώνει;

Αργά έως μέτρια, συνήθως είκοσι με σαράντα εκατοστά τον χρόνο όταν εγκατασταθεί. Σε γλάστρα ακόμη πιο αργά.

Μπορεί να ζήσει μέσα στο σπίτι;

Για λίγους μήνες τον χειμώνα σε δροσερό, φωτεινό σημείο ναι. Μόνιμα σε θερμαινόμενο δωμάτιο αδυνατίζει και προσβάλλεται από κοκκοειδή.