Βασιλικός

Ο βασιλικός είναι γρήγορης ανάπτυξης αρωματικό της θερμής εποχής και το πιο αγαπημένο φυτό στα ελληνικά μπαλκόνια και στις αυλές. Το Ocimum basilicum περιλαμβάνει πολλές ποικιλίες, πλατύφυλλες, ψιλόφυλλες, νάνες σφαιρικές, μοβ ή ταϊλανδέζικες, με διαφορετικό άρωμα και μέγεθος. Στο ελληνικό κλίμα καλλιεργείται ως ετήσιο. Φυτεύεται την άνοιξη, δίνει φύλλα όλο το καλοκαίρι και τελειώνει με τα πρώτα κρύα.

Θέση και φως

Χρειάζεται άφθονο ήλιο και ζέστη. Οι πηγές τον δίνουν για πλήρη ήλιο ή ημισκιά και ως τρυφερό ετήσιο που φυτεύεται μετά τον τελευταίο παγετό. Σε πολύ καυτό δυτικό μπαλκόνι λίγη σκιά τις μεσημεριανές ώρες του Ιουλίου μειώνει το στρες, χωρίς να μετατρέπεται η θέση σε σκιά. Σε εσωτερικό χώρο βάλε τον δίπλα στο φωτεινότερο παράθυρο και γύριζε τη γλάστρα. Χωρίς αρκετό φως αδυνατίζει και αρρωσταίνει. Δεν αντέχει ούτε ελαφρύ παγετό και σταματά να μεγαλώνει κάτω από δέκα με δώδεκα βαθμούς.

Πότισμα

Είναι το μόνο από τα κλασικά μεσογειακά βότανα που θέλει σταθερή υγρασία. Διατήρησε το χώμα ομοιόμορφα νωπό αλλά ποτέ βαλτωμένο. Σε μικρή γλάστρα τον Ιούλιο αυτό σημαίνει συχνά καθημερινό πότισμα, το πρωί. Πότιζε στη βάση και όχι πάνω στα φύλλα, γιατί το υγρό φύλλωμα ευνοεί τους μύκητες. Τα φύλλα που γέρνουν το μεσημέρι είναι σημάδι δίψας και συνέρχονται γρήγορα. Το μόνιμα λασπωμένο χώμα σαπίζει τη ρίζα.

Χώμα, γλάστρα και λίπανση

Χρησιμοποίησε πλούσιο, αφράτο φυτόχωμα με καλή αποστράγγιση σε γλάστρα τουλάχιστον είκοσι εκατοστών με οπές. Οι μικρές γλάστρες στεγνώνουν πολύ γρήγορα. Λίπαινε κάθε δύο με τρεις εβδομάδες με ισορροπημένο υγρό λίπασμα σε μισή δόση ή βάλε κομπόστ στη φύτευση. Η υπερβολική λίπανση δίνει μεγάλα φύλλα με λιγότερο άρωμα.

Κορυφολόγημα και συγκομιδή

Το κορυφολόγημα είναι η φροντίδα που καθορίζει τη σοδειά. Κόβε τακτικά την κορυφή λίγο πάνω από ζεύγος φύλλων μόλις το φυτό αποκτήσει τρία με τέσσερα ζεύγη. Έτσι διακλαδώνεται και γίνεται θάμνος αντί για ψηλό κοτσάνι. Αφαίρεσε τους ανθοφόρους οφθαλμούς μόλις εμφανιστούν, όπως συστήνουν οι πηγές, γιατί μετά την άνθηση τα φύλλα πικρίζουν και το φυτό σταματά να μεγαλώνει. Συγκόμιζε το πρωί, ποτέ περισσότερο από το ένα τρίτο του φυτού τη φορά. Ο βασιλικός δεν αποξηραίνεται καλά. Κατάψυξε φύλλα σε λάδι ή φτιάξε πέστο. Για μαγειρική χρήση χρησιμοποίησε μόνο σκευάσματα εγκεκριμένα για βρώσιμες καλλιέργειες.

Πολλαπλασιασμός

Σπέρνεται τον Απρίλιο σε ζεστό, φωτεινό σημείο, με τον σπόρο μόλις σκεπασμένο, και φυτρώνει σε πέντε με δέκα ημέρες. Μεταφύτευε έξω τον Μάιο, όταν οι νύχτες μείνουν πάνω από δώδεκα βαθμούς. Τα μοσχεύματα κορυφής μήκους δέκα εκατοστών ριζώνουν σε ποτήρι με νερό μέσα σε μία με δύο εβδομάδες και είναι ο τρόπος να κρατήσεις μια αγαπημένη ποικιλία.

Συνηθισμένα προβλήματα

• Κίτρινα φύλλα με γκριζωπό χνούδι από κάτω. Περονόσπορος του βασιλικού, σοβαρή ασθένεια που αναφέρουν οι πηγές. Πέταξε το φυτό, μην κρατάς σπόρους, αγόρασε ανθεκτικές ποικιλίες.
• Ξαφνικός μαρασμός με καφέ αγγεία στο στέλεχος. Φουζάριο. Πέταξε φυτό και χώμα.
• Μαύρα στίγματα και σάπισμα βάσης. Πολύ νερό ή βρεγμένο φύλλωμα. Πότιζε στη βάση, το πρωί.
• Μικρά πράσινα έντομα στις κορυφές. Αφίδες. Δυνατό νερό ή σαπούνι καλίου.
• Τρύπες στα φύλλα. Σαλιγκάρια και κάμπιες. Έλεγχος τα βράδια.

Ημερολόγιο φροντίδας

• Άνοιξη. Σπορά τον Απρίλιο, μεταφύτευση τον Μάιο. Πρώτο κορυφολόγημα.
• Καλοκαίρι. Καθημερινό πότισμα σε γλάστρα, λίπανση, συνεχής συγκομιδή, αφαίρεση ανθέων. Μοσχεύματα.
• Φθινόπωρο. Τελευταία μεγάλη συγκομιδή τον Σεπτέμβριο. Το φυτό φτωχαίνει με τη δροσιά.
• Χειμώνας. Τελειώνει έξω. Μόνο μοσχεύματα σε ηλιόλουστο παράθυρο για την επόμενη χρονιά.

Ασφάλεια

Η ASPCA τον κατατάσσει ως μη τοξικό για γάτες και σκύλους. Μεγάλες ποσότητες οποιουδήποτε φυτικού υλικού μπορεί να ενοχλήσουν το πεπτικό τους. Για ανθρώπους είναι το γνωστό βότανο της κουζίνας.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί ο βασιλικός μου ξυλοποιείται και ανθίζει από τον Ιούνιο;

Επειδή δεν τον κορυφολογείς. Κόβε τις κορυφές και τα άνθη κάθε εβδομάδα.

Μπορώ να τον κρατήσω μέσα τον χειμώνα;

Με δυσκολία. Μοσχεύματα σε νότιο παράθυρο ζουν λίγους μήνες αλλά αδυνατίζουν. Καλύτερα νέα σπορά την άνοιξη.

Ποιος βασιλικός είναι ο «ελληνικός» σφαιρικός;

Μια νάνα, ψιλόφυλλη ποικιλία του ίδιου είδους, με έντονο άρωμα, ιδανική για γλάστρα.